Gdzie ukształtowało się flamenco w Jerez
Santiago i San Miguel: dzielnice Jerez
Dwie stare dzielnice, które ukształtowały flamenco w Jerez — jak rozwijały się poza murami i czym różnią się ich pieśni, opowiada historyk.
Zarezerwuj miejsce w tablao ↗Dwie dzielnice poza murami
Historię flamenco w Jerez opowiada się zwykle przez pryzmat dwóch dzielnic — Santiago i San Miguel. Historyk Pierre Lefranc pisze, że w połowie XV wieku, gdy rekonkwista muzułmańskiej Hiszpanii zbliżała się do końcowych etapów, Triana znacznie rozrosła się poza murami Sewilli, a trzy podobne nowe dzielnice powstały w Jerez i Kadyksie. San Miguel i Santiago to dwie z nich w Jerez. Wieki później one, wraz z Trianą i Santa María w Kadyksie, należały do najważniejszych ośrodków populacji i kultury romskiej w Andaluzji.
Dlaczego rodziny romskie się tam osiedliły
Lefranc uważa za wysoce prawdopodobne, że gdy andaluzyjskie rodziny romskie porzuciły koczowniczy tryb życia — w nieznanym momencie XVI lub XVII wieku — osiedliły się w tych zewnętrznych dzielnicach. Miasta otoczone murami były dla nich zamknięte na noc. Wskazuje również na dowody wymiany kulturowej między mniejszościami, których miejsce w społeczeństwie było niepewne — wśród nich zawodowi minstrele, potomkowie afrykańskich niewolników i muzułmanie, którzy przeszli na chrześcijaństwo. Rodziny romskie przejęły tradycje, które traciły swoje kanały przekazu, a te weszły w tkankę tego, co stało się flamenco.
Gdzie leży każde z barrios
San Miguel rozrastało się po południowej stronie otoczonego murami miasta, patrząc w stronę rzeki Guadalete, podczas gdy Santiago rosło po stronie północnej, z bezpośrednim dostępem do terenów uprawnych między Rotą a Lebriją. Lefranc umiejscawia Santiago wokół Calle Merced i sąsiednich ulic, a San Miguel na zachód od Plaza San Miguel. Romańscy mieszkańcy San Miguel często nazywają je Plazuela, małym placem, który opisuje jako plazuela umysłu.
San Miguel: indywidualiści
Lefranc dostrzega, że zbiorowy dorobek San Miguel skłania się ku mocnemu wyrazowi nagiego żalu, z nutą buntu. Wymienia Manuela Molinę, który pozostawił nie mniej niż pięć seguiriyas, oraz El Loco Mateo, który nadał tej formie nowy kierunek, a Merced La Serneta przypisuje odnowienie soleá wokół emocji. Antonio Chacón, choć nie był Romem, również się tam urodził. Lefranc nazywa San Miguel kolebką indywidualistów.
Santiago: dynastie
Dziedzictwo Santiago, według jego relacji, jest inne. To sieć rodzin i skupisko cantes, gdzie żal jest zarówno wyzwalany, jak i kontrolowany. Wymienia Paco la Luz i José de Paula oraz rodziny i śpiewaków Borrico, Terremoto, Sernita, Pableras i Sorderas, aż po José Mercé i Fernando de la Morena, którzy byli śpiewakami jego czasów. Tam, gdzie San Miguel oferuje następstwo indywidualistów, mówi, Santiago wystawia dynastie, które traktują cante jak rodzinną pamiątkę.
Posiadłości i świąteczne palo
Lefranc sugeruje, że część kontrastu tkwi w pracy. San Miguel pozostawało otoczone miejskimi rzemiosłami, takimi jak kuźnia i rzeźnia, podczas gdy od XIX wieku, a może wcześniej, wielcy właściciele ziemscy zatrudniali romskie ekipy robocze zorganizowane wokół rodzin, a nawet jednej ulicy, kierowane przez brygadzistów zwanych manijeros. Wieczorem i przy złej pogodzie te ekipy wracały do śpiewu, bez gitar, głównie seguiriyas i soleares oraz szybkiego świątecznego palo, z kilkoma tonás. Mechanizacja zakończyła to w latach sześćdziesiątych XX wieku. W świątecznym śpiewie dostrzega, że Santiago wystrzeliwuje pozornie niewyczerpane salwy tego szybkiego palo, podczas gdy San Miguel skłania się ku bardziej surowej wersji do słuchania.
Jak dziś zobaczyć barrios
Biuro turystyczne w Jerez proponuje spacer ulicami i placami San Miguel i Santiago, by zrozumieć, jak flamenco należy do codziennego życia miasta, i wymienia tablaos, tabancos i peñas jako miejsca, gdzie można go posłuchać. To tętniące życiem dzielnice mieszkalne, a nie muzeum, więc spaceruj cicho.
Skąd pochodzi to opracowanie
Opracowanie zawarte w tym przewodniku powstało na podstawie artykułu Pierre'a Lefranca, byłego profesora literatury angielskiej na kilku uniwersytetach we Francji, Ameryce Północnej i Afryce, którego fascynacja flamenco rozpoczęła się w 1955 roku. Tekst ukazał się po raz pierwszy w magazynie Flamenco International, a autor zaktualizował jego ostatni akapit i źródła w listopadzie 2007 roku. Należy go traktować jako interpretację jednego badacza, opartą na jego książce o cante jondo i hiszpańskich opracowaniach historycznych, a nie jako ostateczne słowo o Jerez.
Jak czytać nazwiska, które napotkasz
Wielu śpiewaków wymienianych przez Lefranca znanych jest głównie pod pseudonimami lub nazwiskami rodzinnymi, takimi jak El Loco Mateo, Borrico, Terremoto czy La Paquera. Biuro informacji turystycznej wymienia kilku z nich jako wielkie nazwiska Jerez. Nie musisz ich opanowywać na jeden wieczór, ale Lefranc nazywa rodziny i dzielnice dwiema stałymi flamenco w Jerez, co wyjaśnia, dlaczego te nazwiska wciąż się pojawiają.
Źródła